در تبلوري لجام گسيخته ، در سوسوي دشت و زر خيز خوزستان ، شبهاي با نصيب نورافشاني گردسوز فرو زميني،چهچهه ي شورانگيز كارون در پهنه ي ني و نيشكر ،چه شكيب مي تراواند آثار باستاني،كه چنان خاموش و بي ريا مي خرامد در درون دالانهاي ذهن تاريخ ، تا آسياب شوشتر دوران شاپور ساساني را بنماياند ، به راستي مي ربايند چكاوكان در پهن دشت خيال با طراوت خاطرهايي زمردين ،

پركشيديم به حدود چهل كيلومتري شوشتر كه چغازنبيل نام كنوني شهر ايلامي دورانتاش است ، اين تبلور خاطرها را به 1250 سال قبل از ميلاد مسيح مي رساند. شهري كه بنايش توسط پادشاه ايلامي بنام آنتاش نا پي ري شا (آنتاشگال) نهاده شده، اين بنا توسط R.de Meguenem در سال 1935 كشف گرديده و توسط وي در سال 1936 ، 1939 حفاري شد و سپس توسط مردي بنام گريشمن از سال1951 ، 1962 به طور مرتب مورد حفاري قرار گرفت ، اين بنا داراي پنج طبقه كه زاويه دار بوده و با سنگ هاي پخته شده با روكش آبي در شمال غربي آن كه مجموعا به زيگورات چغازنبيل معروف است. در مركز سالن حيواني افسانه اي بال دار با آجر پخته و روكش آبي قرار دارد كه آن را گريفون نامند. اين گريفون در دروازه شمال غربي زيگورات چغازنبيل را محافظت مي كرده. محافظ دروازه شرقي يك گاو وحشي بوده با همان شكل و شمايل گريفون ،‌ كه مجسمه آن در موزه ايران باستان تهران موجود است. روي پوست حيوان(گريفون) دست نوشته اي به زبان ايلامي وجود داردكه با اين دعا خاتمه پيدا كرده است‌ :"باشد كه اعمال و كردارم مورد قبول خداي گال خداي شوشيناك‌ (خداي مكانهاي مقدس) واقع شده.

از درون معبدكوزه هاي گرد خرطوم مانند پيدا شده كه پايه هاي آن گرد بوده و سلاح هايي يافت شده كه با استفاده از گچ سفيد ساخته شده و همچنين مجسمه هاي گاو و با خاك پخته (خشت). دروازه هاي معبد الهه كريشنا كه مزين به شيشه هاي رنگي است و در پايه ي زيگورات واقع شده است.

چغازنبيل شهر سال خورده اي كه توسط آشوربانيبال تخريب گرديده. شامل چهار در ورودي است. اگر روبه روي آن بنا بايستيم ورودي روبروي ما ورودي شمالي آن كه راه ورود موبدان بوده است. سمت راست ، ورودي شرقي جهت ورود بزرگان و پيران و شاهزادگان سالخورده كه با كالسكه وارد مي شده اند. سنگ فرشي كه روبه روي در شرقي است گواه اين مدعاست. ورودي غربي آن (سمت چپ چغازنبيل) مخصوص مردم عادي و رعيت بوده ، ورودي جنوبي راه ورود نمايندگان و سفيران بوده است كه مجموعه بنا داراي سه حصار بلند كه : 1- بدور خود معبد 2- در فاصله 100 متري 3- كمي دورتر و بر روي تپه هاي اطراف بوده است.